رهبری کاری تک نفره نیست

موفقیت‌های بزرگ تنها قابل دسترسی از درون جامعه، با جامعه و برای جامعه هستند.
هنگامی که رهبران با موقعیت‌های عجیب روبه‌رو می‌شوند یا ناگزیرند با شرایط غیرمعمول کار کنند، بیشتر از همیشه نیاز به مشاوره و حمایت افراد جامعه دارند.
راحت‌ترین راه برای شکست خوردن در یک پروژه این است که به تنهایی به راه حل درست برسید، بدون این‌که اجازه دهید دیگر اعضای سازمان هم نقشی در رسیدن به آن راه حل داشته‌ باشند.
هر کشتی یک کاپیتان دارد ولی یک کشتی زمانی تغییر مسیر می‌دهد که تمام خدمه در آن به عنوان یک جمع منسجم برای تغییر مسیر عمل کنند.
مردم تمایلی به دنبال کردن رهبرانی که تنها به موفقیت شخصی خود می‌اندیشند، ندارند ولی آماده فدا کردن همه چیز خود برای رهبرانی هستند که آن‌ها را برای اهداف والاتری فرا بخوانند

در کتاب جدید مالکم گلادول، با نام داوود و جالوت، یک داستان تاریخی باری دیگر زنده می‌شود. در این کتاب، گلادول داستانی از یک شهر فرانسوی به نام «لو شانبون سور لینیون» نقل می‌کند که در زمان اشغال فرانسه توسط نازی‌ها در جنگ جهانی دوم به مکانی برای پناه گرفتن یهودیان بدل شد. این شهر از سال ۱۹۴۰ تا پایان جنگ به رهبری یک کشیش به نام آندره ترآکمه به حدود سه هزار تا  سه هزار و پانصد یهودی پناه داد و با پذیرش آن‌ها در جامعه و پنهان کردن‌شان از مسئولان نازی از کشتارشان جلوگیری کرد. عمل آن‌ها از هر نظر بسیار شجاعانه و الهام‌بخش است علاوه بر این‌که نمایان‌گر قدرت رهبری اجتماعی هم به شمار می‌آید.

بیش‌تر مردم به مقوله رهبری و مدیریت به‌عنوان یک کار انفرادی می‌نگرند. همچون نظریه مرد بزرگ که توماس کارلایل در حوزه تاریخ ارایه داد، ما هم زمانی که از رهبری سخن می‌گوییم مد نظرمان بیش‌تر خصوصیات فردی یک رهبر است. و البته تاریخ پر است از مثال‌هایی از زنان و مردانی چون روزا پارکس، نلسون ماندلا و مادر ترزا که شخصا به فعالیت‌های تأثیرگذار دست زدند. ولی بیش‌تر تحولات واقعی – حتی تحولاتی که از رهبران نام برده نشأت گرفته – برخواسته از جامعه و متمرکز بر اجتماع است. مهم‌ترین دست‌آوردها در عرصه تجارت، سیاست و فرهنگ محدود به ابتکارات فردی نبوده‌اند. هرگونه دستاورد مهم در این زمینه‌ها افرادی که در جامعه و با آن و برای آن فعالیت می‌کردند را نیز شامل می‌شدند.

نخست اینکه، رهبری بسیار خوب از درون جامعه آغاز می‌شود. زمانی که با موقعیت‌های عجیب روبه‌رو می‌شویم یا ناگزیر هستیم با شرایط غیرمعمول کار کنیم، بیشتر ما نیاز به مشاوره و حمایت «افراد جامعه» پیدا می‌کنیم.

این نکته‌ای‌ است که بیل جورج استاد دانشگاه تجارت هاروارد و مدیر عامل سابق شرکت مدترونیک – شرکت ساخت ابزار پزشکی - سعی در تفهیم آن دارد. منظور از «افراد جامعه»، مجموعه‌ای از همکاران و هم‌قطاران و مربیان است که می‌توان با آن‌ها مسائل را مطرح کرد. مردمی که می‌توانند هنگام روبه‌رو شدن با مشکل به ما مشاوره دهند و مسئولیت ما را به عمل کردن در راستای ارزش‌هایمان به ما گوشزد کنند.

خلاصه کلام، هیچ فردی یک جزیره تنها نیست و ما در صورتی که در جامعه‌ای ریشه داشته باشیم که توان‌مندی مشورت دادن به ما، به چالش کشیدن ما و انتظار مسئولیت‌پذیری ما را داشته باشد، رهبران و مدیران بهتری هستیم.

به همین ترتیب، رهبران و مدیران برتر معمولا متوجه هستند که نباید به شکل انفرادی کار کنند، بلکه باید با جامعه عمل کنند. آندره ترآکمه هرگز موفق نمی‌شد به تنهایی یهودیان را در شهر لو شانبون سور لینیون پنهان کند، تلاش جمعی کل مردم شهر بود که این عمل را ممکن کرد. تا زمانی که توده قابل توجهی از جامعه به‌طور جمعی تصمیم نگیرند راهکاری را به دست گرفته و آن را عملی کنند، تغییرات بزرگ چندانی رخ نخواهد داد.

به عنوان مثال اعتبار رهبری جنبش ضد برده‌داری در بریتانیا معمولا به ویلیام ویلبرفورس داده می‌شود ولی تلاش‌های او بدون حمایت‌های گسترده یک فرقه مسیحی معتقد به اصلاحات اجتماعی مستقر در شهر کلافام و تعدادی از سازمان‌های ضد برده‌داری، به‌جایی نمی‌رسید.

استیو جابز، مدیرعامل پیشین شرکت اپل، زمانی که این شرکت را بنا کرد رؤیایی در سر داشت ولی کارآیی او در شغلش شدیدا تحت تأثیر موفق نبودن او در هماهنگ کردن هیئت مدیره شرکت با آن‌چه که او در سر داشت، قرار گرفت. هر مشاور مدیر کار کشته‌ای به‌خوبی می‌داند که راحت‌ترین راه به سمت شکست در یک پروژه این است که به تنهایی به راه حل درست برسید، بدون این‌که نگران اخذ نظر دیگر اعضای سازمان باشید یا اجازه دهید آن‌ها نیز نقشی در رسیدن به آن راه حل داشته‌ باشند.

هر کشتی یک کاپیتان دارد ولی یک کشتی زمانی تغییر مسیر می‌دهد که تمام خدمه در آن به عنوان یک جمع منسجم برای تغییر مسیر عمل کنند. یکی از سریع‌ترین راه‌ها به سمت شکست برای یک مدیر آن است که قدرت او در انزوا محدود باشد در حالی که اگر با هوش جمعی و منابع جمع تقویت شود تقریبا بی‌پایان می‌شود.

نکته آخر این‌که، الهام‌بخش‌ترین رهبری آن است که برای جامعه باشد. البته زمان‌هایی هست که ما کاری را فقط برای خودمان انجام می‌دهیم و این بد نیست. اگر دلیل تلاش یک دونده دوی استقامت برای پیروزی در ماراتون برای سنجش توانایی‌های خودش و پیروزی شخصی باشد، چیزی از ارزش کارش کم نمی‌شود.

ولی تعداد کمی از افراد حاضرند برای رهبری کار کنند که تنها به اهداف شخصی خودش می‌اندیشد، در عوض بسیاری از پیروزی‌های الهام‌بخش رهبری، مواردی بوده‌ که در خدمت جامعه بوده‌اند.

این مسئله به‌ویژه در حوزه فعالیت‌های مردم‌نهاد و فعالیت‌های حقوق بشری مصداق پیدا می‌کند. بزرگ‌ترین قهرمانان کسانی بودند که خود را فدای صلاح جامعه خویش کردند –انسان‌هایی همچون کلارا بارتون، مارتین لوترکینگ و ماهاتما گاندی– البته این مسئله در حوزه تجارت نیز صدق می‌کند. سایمون سینک، بازاریاب معروف می‌گوید: «برای مردم اهمیت ندارد شما چه کار می‌کنید، برای آن‌ها مهم است که چرا شما این کار را می‌کنید. افعال شما نمایان‌گر اعتقادات شما است.»

بسیاری از کارمندان و ارائه‌دهندگان خدمات به مشتری‌ها به خاطر تأثیر و بعد اجتماعی که فعالیت‌های شرکتی که در آن کار می‌کنند دارد، انگیزه مضاعف پیدا می‌کنند. به عنوان مثال، شرکت‌ هول‌فودز (غذای کامل) فعالیت حرفه‌ای‌‌اش را بر پایه این شعار بناکرده: «همه غذا، همه کره زمین، همه مردم» که نشان دهنده مأموریت این شرکت بر حفظ پاکیزگی محیط زیست و سلامت بشر است.

مردم تمایلی به دنبال کردن رهبرانی که تنها به موفقیت شخصی خود می‌اندیشند، ندارند ولی آن‌ها آماده فدا کردن همه چیز خود برای رهبران و جوامعی هستند که آن‌ها را برای اهداف والاتری فرا بخوانند. چه در حوزه سیاست چه در حوزه تجارت، رهبری برای خدمت به جامعه تقریباً همیشه مقتدرترین است.

این‌ها اصولی قدیمی هستند ولی ارزش به‌خاطر سپرده شدن را دارند. موفقیت‌های بزرگ تنها قابل دسترسی از درون جامعه، با جامعه و برای جامعه هستند. و هر چه ما بیشتر این اصول را در خاطرمان داشته باشیم شانس بالاتری برای هدایت انسان‌هایی داریم که به جامعه ما خدمت می‌کنند.

این مطلب نوشته جان کلمن، یکی از نویسندگان کتاب اشتیاق و هدف است که حاوی ماجراهای موفقیت گروهی از برترین مدیران تجاری دنیا است. اصل این نوشتار را در وبلاگ هاروارد بیزینس ریویو می‌توانید مشاهده کنید. متن ترجمه شده به فارسی ویرایش‌ و خلاصه نیز شده تا برای خواننده رسا باشد.