چرا مهم است که خودمان را جای آن‌ها بگذاریم؟

تفکر طراحانه یک رویکرد خلاقانه برای حل مساله است و فرآیندی است که در طول آن خواسته‌ها، نیازها و محدودیت‌های گروهی از افراد که دریافت‌کننده نهایی خدمات هستند، همیشه در مرکز توجه قرار می‌گیرد.
تفکر طراحانه به سرمایه‌گذاران و فعالان حوزه تاثیر جمعی رهیافت‌های جدیدی برای مواجهه با چالش‌های پیچیده اجتماعی ارائه می‌دهد.
تمرکز تفکر طراحانه روی همدلی، پذیرش و به‌رسمیت شناختن تنوع و تکثر و به عبارتی شمول بیشتر است که آن را به یک ابزار قدرتمند برای بسیج کردن و مشارکت دادن و توانمندسازی باهمستان تبدیل می‌کند.
در بسیاری از برنامه‌ها، افراد و ذینفعانی که آن برنامه یا تغییر سیاست روی زندگی‌شان اثر می‌گذارد از فرآیند تعریف چالش، شناسایی راه‌حل و عملیاتی کردن آن طرد و حذف می‌شوند.
تکنیک تفکر طراحانه در برنامه‌های تاثیر جمعی، روی شمول بیشتر و مشارکت گروه‌های مختلف ذینفعان استوار شده است.
تمرکز روی همدلی در تکنیک تفکر طراحانه باعث می‌شود که شما دائما به یاد داشته باشید که خود را به جای دیگران بگذارید و از دیدگاه آن‌ها به تاثیر برنامه‌ها و پروژه‌هایتان فکر کنید.

تفکر طراحانه یک رویکرد خلاقانه برای حل مساله است و فرآیندی است که در طول آن خواسته‌ها، نیازها و محدودیت‌های گروهی از افراد که دریافت‌کننده نهایی خدمات هستند، همیشه در مرکز توجه قرار می‌گیرد. تفکر طراحانه به سرمایه‌گذاران و فعالان حوزه تاثیر جمعی رهیافت‌های جدیدی برای مواجهه با چالش‌های پیچیده اجتماعی ارائه می‌دهد. تمرکز این تکنیک روی همدلی، پذیرش و به‌رسمیت شناختن تنوع و تکثر و به عبارتی شمول بیشتر است که آن را به یک ابزار قدرتمند برای بسیج کردن، مشارکت دادن و توانمندسازی باهمستان تبدیل می‌کند. در بسیاری از برنامه‌ها، افراد و ذینفعانی که آن برنامه یا تغییر سیاست روی زندگی‌شان اثر می‌گذارد از فرآیند تعریف چالش، شناسایی راه‌حل و عملیاتی کردن آن طرد و حذف می‌شوند. درحالی‌که تکنیک تفکر طراحانه در برنامه‌های تاثیر جمعی، روی شمول بیشتر و مشارکت گروه‌های مختلف ذینفعان استوار شده است.

از سه سال پیش یک بنیاد خیریه در شهر سینسیناتی در ایالت اوهایو امریکا به‌نام بنیاد کلان‌شهر سینسیناتی مجموعه‌ای متشکل از چندین سازمان که همگی برای حل معضلات اجتماعی در این منطقه مایل به همکاری با یکدیگرند گرد هم آورده و از آن‌ها حمایت می‌کند. سازمان‌های عضو این مجموعه همگی به مفهوم تاثیر جمعی پایبند هستند و این بنیاد انجمنی برای آموزش و مشاوره به این سازمان‌ها تاسیس کرده است. در روزهای آغاز فعالیت این بنیاد، تلاش‌ها برای حرکت به سوی اهداف بسیار کند و پر از چالش بود. برای رفع این چالش‌ها، اعضای بنیاد با باور به این‌که یک ابزار جدید می‌تواند به تسهیل این روند کمک کند درباره امکان استفاده از چندین تکنیک مختلف تحقیق کردند و در نهایت روی استفاده از تکنیک «تفکر طراحانه» به توافق رسیدند.

شرکت‌های بزرگ مانند پروکتور اند گمبل، اپل و گوگل همواره از تکنیک تفکر طراحانه برای شناخت بهتر نیازهای پنهان مصرف کنندگا‌ن‌شان استفاده کرده‌اند. تکنیک تفکر طراحانه همچنین برای کشف رهیافت‌ها و راه‌حل‌هایی برای چالش‌های پیچیده اجتماعی به‌کار گرفته می‌شود. بنیاد کلان‌شهر سینسیناتی با این امید که استفاده از این رهیافت بتواند به موفقیت‌های مشابه در زمینه تاثیر جمعی برسد، از این تکنیک استفاده کرده است.

نتایج به‌دست آمده از فعالیت‌های این بنیاد تاکنون امیدوارکننده بوده‌ و نشان می‌دهد که نهادهای دیگر فعال در زمینه برنامه‌های تاثیر جمعی نیز می‌توانند از این تکنیک بهره ببرند. آن‌طور که معلوم است، ماهیت خلاقانه، همدلانه و بر پایه همکاری در فرآیند تفکر طراحانه چارچوب برنامه‌های تاثیر جمعی را کامل می‌کند و به رهبران ابزاری می‌دهد تا اعضای باهمستان را به طراحانی مستقل با راه‌حل‌هایی مخصوص به خودشان تبدیل کنند.

یادگیری نحوه استفاده از تکنیک تفکر طراحانه

برای معرفی تکنیک تفکر طراحانه در میان مجموعه سازمان‌های فعال در حوزه اجتماعی، بنیاد کلان‌شهر سینسیناتی با سازمان مردم‌نهاد و نوآور تاثیر طراحی شروع به همکاری کرد. بعد از ملاقات با مدیران و رهبران سازمان‌های فعال در حوزه اجتماعی، اعضای تیم سازمان تاثیر طراحی یک طرح شش ماهه تعریف کرد که در آن نیازها و بافت و زمینه سازمان‌های فعال در حوزه اجتماعی در نظر گرفته شده بود. این طرح از سازمان‌های شرکت‌کننده انتظار دارد کارمندان‌شان زمان قابل توجهی از کارشان را به یادگیری ابزارهای جدید در تکنیک تفکر طراحانه اختصاص بدهند و پروژه‌های تاثیر جمعی خود را از مرحله طرح مساله به مرحله «نمونه اوليه و يك مدل قابل اجرا» سوق دهند. بعد از یک سری جلسه‌های طولانی و کار روی وظایف مشخص، هفت تیم از اعضای این سازمان‌ها تشکیل شد که سوالاتی از این دست را بررسی کردند: «چگونه می‌توانیم از سازمان‌های فعال در حوزه هنر در توسعه باهمستان استفاده کنیم؟» و «چگونه می‌توانیم مردان بیشتری را در پروژه های توانمندسازی زنان مشارکت دهیم؟»

تفکر طراحانه:

  • ● به دنبال فرصت‌های جدید است
  • ● سازمان‌های مختلف را به‌هم وصل می‌کند
  • ● شکست را می‌پذیرد
  • ● با ذینفعان همدلی می‌کند.
  •  

تاثیر جمعی:

  • ● از پیچیدگی استقبال می‌کند
  • ● اهداف مشترک به‌وجود می‌آورد
  • ● مدام بازخورد ارائه می‌کند
  • ● با گروه‌های مختلف و متنوع همکاری می‌کند.
  •  

یکی از چالش‌هایی که در این همکاری به آن پرداخته شد، تشویق تعداد بیشتری از افراد جویای کار برای ورود به کارهای تولیدی سطح بالا بود. سازمان پی.سی.دبلیو، گروهی از شرکت‌ها، هیات‌های سرمایه‌گذاری نیروی کار، موسسات آموزشی و سرمایه‌گذاران از سال ۲۰۱۱ با هم همکاری کرده‌اند تا مهارت‌های نیروی کار را در این منطقه بهبود ببخشند. با این‌حال در کلان شهر سینسیناتی و شمال ایالت کنتاکی، شغل‌های پردرآمد و سطح بالا در بخش تولیدی خالی می‌مانند، درحالی‌که متقاضیان زیادی در این ناحیه به دنبال کار پردرآمد و قابل اطمینان می‌گردند.

در طول فرآیند تفکر طراحانه که از طرف مجموعه سازمان‌های فعال در حوزه اجتماعی اجرا شد، سازمان پی.سی.دبلیو هم برای حل این چالش سرمایه‌گذاری جدی‌تری را با مشارکت ذینفعان اجرا کرد. ذینفعان شامل کارکنان بالقوه، کارکنان کنونی، مدیران کارگاه‌های تولیدی، کارشناسان حوزه استخدام و همچنین موسسات آموزشی بودند.

در طول این روند، تیم اطلاعات بیشتری را درباره دیدگاه‌های منفی نسبت به صنایع تولیدی به دست آورد و با بهبود ارتباطات و پیام‌های ارسالی سعی کرد تا نگاه‌های منفی را نسبت به این موضوع تغییر دهد. از زمان پایان این برنامه، این گروه کارش را با سازمان تاثیر طراحی ادامه داده است تا بتواند ذینفعان اصلی را در جریان جلساتی که با هدف ایده‌پردازی و  ارائه بازخورد برگزار می‌شوند، قرار دهد. در این جلسات درباره راه‌‌حل‌های جدید برای افزایش تعداد افراد شاغل در کارهای تولیدی به بحث و گفتگو گذاشته می‌شود. چندین رهیافت امیدوارکننده از این راه به دست آمده‌اند، برای مثال سلسله جلسات حمایت از سوی همتایان که به زنان کمک می‌کند درباره مشکلات سر راه موفقیت‌شان بحث و گفتگو کنند. سازمان پی.سی.دبلیو همچنین استفاده از تکنیک تفکر طراحانه را در حوزه‌های دیگر کارش شروع کرده است. طبق گفته جنیس اوربنیک، مدیر اجرایی این سازمان «برنامه استفاده از تفکر طراحانه بسیار تاثیرگذار بود، بیشتر از تاثیرگذاری، در‌ واقع کاملا متحول‌کننده بود. این برنامه نحوه فکر کردن ما را کاملا متحول کرده است».

در نظرسنجی‌ها و پیگیری‌های بعد از اجرای برنامه، بسیاری از مشارکت‌کنندگانی که با سازمان تاثیر طراحی همکاری کرده بودند گفتند که از این‌که مهارت‌های مختلف از جمله این‌که چگونه همدلانه مصاحبه کنند، شرایط را تحت‌نظر بگیرند، و شخصیت تازه‌ای را بر اساس این روش جدید شکل دهند، لذت برده‌اند. یکی از شرکت‌کنندگان گفت «بعد از این تجربه تیم ما به‌طور مرتب به سراغ استفاده از رهیافت همدلانه می‌رود. برای مثال، هنگام گردآوری حجم بزرگی از داده‌‌ها برای ارائه یک سخنرانی درباره اشتغال و زنان، برای انتقال بهتر پیام داستان از داستان‌های محلی و واقعی که پیدا کردیم، استفاده کردیم. این موضوع به این‌که مخاطبان به موضوع سخنرانی علاقه پیدا کنند بسیار کمک کرد. همچنین ما الان از نقطه‌نظر همکار برنامه به موضوع نگاه می کنیم، و سپس پیا‌‌‌‌م‌مان را در‌ قالبی ارائه می‌کنیم که آن‌ها را تحت‌تاثیر قرار دهد».

یک برنامه دیگر تاثیر جمعی با‌عنوان همکاری در حوزه سلامت چند ماه قبل از شروع برنامه سازمان تاثیر طراحی کار خود را شروع کرد. این زمان‌بندی به تیم این امکان را داد که تکنیک‌هایی را که به‌عنوان روش‌های استاندارد تفکر طراحانه آموخته‌اند از ابتدای کار اجرا کنند. به گفته اعضای تیم استفاده از روش تفکر طراحی به آن‌ها کمک کرد تا دیدگاه‌های خود را درباره آینده برنامه بهتر به تصویر بکشند و بیان کنند. همچنین استفاده از این تکنیک به تیم کمک کرده بود تا هر چه زودتر بتوانند مشارکت گروه‌های مختلفی از ذینفعان حوزه سلامت را در همان ابتدای برنامه به سمت خود جلب کنند. یکی از اعضای این گروه می‌گوید:«تمرکز روی همدلی باعث شده است که ما دائما به یاد داشته باشیم که خود را به جای دیگران بگذاریم و از دیدگاه آن‌ها به تاثیر کارهایمان فکر کنیم».

این مطلب نوشته کیت هانیسیان مدیر اجرایی و یکی از بنیا‌‌ن‌گذاران سازمان مردم‌نهاد تاثیر طراحی و شایلو ترنر مسئول بخش‌های مختلف سرمایه‌گذاری در بنیاد کلان‌شهر سینسیناتی است. اصل این نوشتار را می‌توانید در مجله مطالعات نوآوری اجتماعی دانشگاه استنفورد مشاهده کنید. متن ترجمه شده به فارسی ویرایش‌ و خلاصه نیز شده تا برای خواننده رسا باشد.