چرا ما عاشق نقشه‌های ذهن هستیم؟

تکنیک نقشه ذهن یک راه برای حل خلاقانه مسائل در تیم یا سازمان شما است.
اگر مساله تیم یا سازمان شما این است که «چگونه برنامه‌مان را به دیگران توضیح دهیم؟»، «چگونه از اعضا کمک دریافت کنیم؟» و یا این‌که «چگونه روند طراحی و اجرای پروژه‌‌ای را شروع می‌کنیم» می‌توانید از تکنیک نقشه ذهن استفاده کنید.
نقشه‌های ذهنی شبیه شجره‌نامه‌های خانوادگی هستند با این تفاوت که این نقشه‌ها از ارزش‌ها، اهداف، و ایده‌ها برای پاسخ دادن به سوال «که هستیم؟» یا «چه می‌خواهیم بکنیم؟» استفاده می‌کنند.
نقشه ذهن یک ابزار ایده‌آل برای توسعه دادن هسته اولیه یک ایده به یک بدنه کاری کامل است. این کار آیینه تمام نمای چگونگی عمل‌کرد مغز انسان است.
نقشه ذهن یک جایگزین خوب برای خلاصه‌هایی است که معمولا برای نظم دادن به افکار و ایده‌ها به‌طور سنتی تهیه می‌کنیم.

خیلی وقت‌ها سازمان‌های مردم‌نهاد از ما می‌پرسند که چگونه روند طراحی و اجرای پروژه‌‌ای را شروع می‌کنیم، به‌خصوص این‌که برای این کار چندین بخش مختلف باید با هم همکاری نزدیک داشته باشند. ما همیشه کار را با یک جلسه جمع‌آوری اطلاعات با حضور نمایندگان بخش‌های مختلف شروع می‌کنیم. وقتی همه این افراد را در یک اتاق دور هم جمع کردیم آن وقت می‌توانیم با همکاری یکدیگر تصویری از یک پروژه مردم‌نهاد بکشیم؛ یعنی همان نقشه ذهن. (اینفوگرافی چگونه یک نقشه ذهن بکشیم را دانلود کنید)

نقشه‌های ذهنی شبیه شجره‌نامه‌های خانوادگی هستند با این تفاوت که این نقشه‌ها از ارزش‌ها، اهداف، و ایده‌ها برای پاسخ دادن به سوال «که هستیم؟» یا «چه می‌خواهیم بکنیم؟» استفاده می‌کنند. کشیدن نشانه‌های ساده و  آدمک‌ها در این روند بسیار مفید است، برای این‌که این کار یک تصویر پیچیده را ساده می‌کند و باعث می‌شود نیمه خلاق ذهن هم فعال شود. همین‌طور که افراد به این‌که چه چیزی کشیده می‌شود نگاه می‌کنند، ممکن است ایده‌های دیگری به ذهن‌شان خطور کند و معانی بیشتری را به این تصاویر اضافه کنند. ترجیح می‌دهیم از افراد  دور میز بخواهیم کار کشیدن نقشه ذهن را انجام دهند، به خاطر این‌که این روند در نهایت به بازتر شدن گفت‌و‌گو می‌انجامد. اگرچه در بعضی موارد که همه اعضای تیم برای انجام این کار تمایل نشان ندهند، کسانی که بحث را هدایت می‌کنند می‌توانند مسئولیت کشیدن نقشه ذهن را به‌عهده بگیرند.

تکنیک نقشه ذهن تنها یکی از چندین تکنیک برای حل خلاقانه مسائل است. می‌دانیم که انجام هر کاری با یک مساله شروع می‌شود. برای یک سازمان مردم‌نهاد ممکن است مساله این باشد که «چگونه برنامه‌مان را توضیح می‌دهیم؟»، و یا این‌که «چگونه از اعضا کمک دریافت می‌کنیم؟». تا آخر جلسه جمع‌آوری اطلاعات و کشیدن نقشه ذهنی همه اعضایی که در این روند مشارکت کردند، چیز تازه‌ای یاد می‌گیرند. وقتی یک تصویر سریع و ساده از مساله موردنظر به‌دست آمد، آن‌وقت ما را مستقیم و به‌راحتی به مرحله بعدی یعنی مرحله خلق ایده و مفاهیم راهنمایی می‌کند. نقشه ذهن یک ابزار ایده‌آل برای توسعه دادن هسته اولیه یک ایده به یک بدنه کاری کامل است. این کار آیینه تمام نمای چگونگی عمل‌کرد مغز انسان است. تحقیقات نشان داده‌اند که مغز ما اطلاعات را جستجو کرده و سپس آن‌ها را دسته‌بندی و طبقه‌بندی می‌کند. روش نقشه‌برداری ذهن، با استفاده از راه‌های تصویری کارآمد، روندهای طبیعی ذهن ما را دریافت و به آن‌ها پر و بال می‌دهد.

در زیر برای شما یک راهنمای ساده برای شروع هم‌فکری درباره نقشه‌برداری ذهنی آماده کرده‌ایم:

  • از وسط یک صفحه سفید شروع کنید و ایده اصلی که می‌خواهید بررسی کنید را بنویسید و یا بکشید. پیشنهاد می‌کنیم از کاغذ و یا صفحه کامپیوترتان به شکل چشم‌انداز استفاده کنید.
  • زیر مجموعه‌ها، اطلاعات و زیربخش‌های مربوط به مفهوم اصلی را مشخص کنید و آن‌ها را با خطوط ضخیم به ایده مرکزی در وسط صفحه مرتبط کنید.
  • همین روند را دوباره برای خود زیر بخش‌ها تکرار کنید. هرجا که لازم است اطلاعات مربوط را از زیر بخش‌ها جدا کنید و با خطوط نازک‌تر آن‌ها را به زیر بخش‌های‌شان مرتبط کنید.
  • به سمت راست مغزتان اجازه دهید حسابی جولان دهد. از رنگ‌ها، نقاشی‌ها و سمبل‌های زیادی استفاده کنید. تا جایی که می‌توانید تصویری باشید: هر چه بیشتر تلاش کنید، بیشتر ذهن‌تان باز می‌شود. نقشه‌برداری ذهن قدرت حافظه و پردازش اطلاعات را بیدار می‌کند و همچنین باعث می‌شود مهارت شما در منطق، ریتم، خطوط، رنگ‌ها، فهرست‌ها، تخیل، اعداد، رویابافی، کلمه و گشتالت (یعنی دید کلی به مجموعه) بالا برود.
  • عنوان ایده‌ها را کوتاه نگه دارید. اگر می‌توانید تنها از یک کلمه استفاده کنید و یا از این بهتر تنها از یک شکل برای بیان آن استفاده کنید. وقتی شما نقشه‌برداری ذهن را شروع می کنید، نوشتن متن‌های طولانی بسیار وسوسه‌انگیز خواهد بود، اما ارائه ایده‌هایتان تنها با یک کلمه و یا شکل بسیار کارآمدتر است.
  • از حروف در اندازه‌های مختلف، رنگ‌های مختلف و در جهت‌های مختلف استفاده کنید. از خطوط متصل‌کننده با طول و ضخامت مختلف استفاده کنید. تا آن‌جایی که می‌توانید برای تاکید روی نکات مهم از تصاویر و طراحی استفاده کنید.
  •  

بعد از این‌که یک نقشه ذهن کشیدید، این‌که چگونه همه ایده‌های تازه را تبدیل به یک متن معنادار کنید، بسیار مهم است. مرکز بزرگ نقشه ذهن شما، ایده اصلی کار شماست. یک فهرست منظم از همه زیر بخش‌ها تهیه کنید. جزئیات اضافه متعلق به هر زیر بخش را زیر آن در پاراگرافی جدا‌گانه بنویسید. تنها در چند دقیقه یک فهرست منظم از همه نکاتی که می‌خواهید در متن‌تان به آن بپردازید، در دست خواهید داشت.

نقشه ذهن یک جایگزین خوب برای خلاصه‌هایی است که معمولا برای نظم دادن به افکار و ایده‌ها تهیه می‌کنیم. این یک حقیقت است که ما به صورت خطی و از راست به چپ فکر نمی‌کنیم (اگرچه به‌صورت سنتی ایده‌هایمان را این‌گونه و در قالب نوشتن متن ترویج می‌دهیم). نقشه‌های ذهن ما را وادار می‌کنند تا با روش‌هایی کاملا متفاوت فکر کنیم.

این روند احتمالا در آغاز طبیعی به‌نظر نمی‌رسد، اما سعی کنید حس عجیب بودن این کار را به بهای به‌دست آوردن دیدگاهی نو و تازه کنار بزنید. هیچ‌وقت مثل حالا زمانی بهتر برای امتحان کردن یک روش تازه نبوده است. حالا که شما با همه این حرف‌های پیچیده هیجان‌زده شده‌اید، شروع کنید به کشیدن یک نقشه ذهن!

این مطلب توسط شِری فیتز کارشناس حوزه بازاریابی دیجیتال و شبکه‌های اجتماعی تهیه شده است. اصل این نوشتار را می‌توانید در تارنمای ادوایزر توییتز و همچنین در این‌جا مشاهده کنید. متن ترجمه شده به فارسی ویرایش‌ و خلاصه نیز شده تا برای خواننده رسا باشد.