جوانان به حرف همسالان‌شان گوش می‌کنند

نوجوانان و جوانان بیشتر از هر کس دیگری، به حرف همسالان خودشان گوش می‌کنند.
سازمان بالی فرموت محتوای آموزشی برنامه‌هایش را از طریق خود نوجوانان و جوانان آماده و ارائه می‌کند تا بیشترین تاثیرگذاری را داشته باشد.
سازمان بالی فرموت علاوه بر آگاه‌سازی نوجوانان و جوانان درباره موضوعات مختلف به آن‌ها مهارت‌هایی یاد می‌دهد که بتوانند در جامعه و یا حتی در خود سازمان، نقش یک رهبر را ایفا کنند.

جهان کنونی به سرعت در حال رشد است و به همین نسبت، دنیای جوانان و نوجوانان در هر جامعه نیز سریع‌‌تر از همیشه در حال رشد و توسعه است. جدای از جنبه‌های منفی و  مثبت این رشد سریع، حمایت از نوجوانان و جوانان و برآورده‌ کردن نیازهای آن‌ها بسیار مهم است. سازمان‌هایی که به نوجوانان و جوانان خدمات می‌دهند در همه نقاط کشور وجود دارند. وظیفه این سازمان‌ها ارائه خدمات، فرصت‌ها‌ و آموزش‌های گوناگون به نوجوانان و جوانان است. سازمان بالی فرموت یکی از این سازمان‌ها است. این سازمان در دوبلین پایتخت ایرلند قرار دارد و از اوائل دهه ۹۰ میلادی کار خود را با نوجوانان و جوانان را آغاز کرده است. این موسسه مجهز به یک تیم کارآزموده از افرادی است که با نوجوانان و جوانان از نزدیک کار می‌کنند و با همکاری آنان کارگاه های آموزشی مختلفی را برای مخاطبان خود برگزار می‌کنند. اما تفاوت این سازمان با دیگر سازمان‌ها و رقیبان‌اش در چیست؟

سازمان بالی فرموت یک پروژه بسیار پویا و فعال در زمینه ارائه خدمات آموزشی به نوجوانان و جوانان است. ما خدماتی مانند آموزش در متن جامعه، به‌صورت آنلاین، پروژه‌های مختلف بعد از ساعات مدرسه و گروه‌های حمایتی والدین برای نوجوانان و جوانان فراهم می‌کنیم. از نظر موضوعی، کار ما شامل برنامه‌های ورزشی، فرهنگی، تبادل دانش‌آموز با نهادهای دیگر در داخل کشور و نیز در سطح بین‌الملل، ارائه خدمات در منازل و همچنین ایجاد همکاری و پل ارتباطی با دیگر نهادهای فعال در حوزه نوجوانان و جوانان است. اما یکی از مهمترین برنامه‌هایی که مددکاران ما برای نوجوانان و جوانان ارائه می‌کنند، برنامه آموزش همسالان است.

آموزش همسالان یعنی این‌که نوجوانان و جوانان با نوجوانان و جوانان کار کنند، یعنی مثلا آن‌ها دور هم بنشینند و در یک کلاس درس درباره دانش و آگاهی‌هایی که از قبل درباره موضوع کلاس دارند، با هم حرف بزنند. به‌هم بگویند چه می‌دانند و حتی درباره باورهای غلطی که ممکن است بعضی از آن‌ها داشته باشند، صحبت کنند. در سال‌های اخیر استفاده از روش آموزش همسالان بسیار موفقیت آمیز بوده است، به‌خصوص در پروژه‌هایی که با هدف آگاه‌سازی جوانان و نوجوان درباره عدم مصرف مواد مخدر طراحی شده‌اند. با انتخاب روش صحیح برای آموزش و با پشتیبانی از نوجوانان و جوانان، آن‌ها به‌طور فعال در فرآیند یادگیری مشارکت می‌کنند. تفاوت روش آموزش همسالان با سایر روش‌های رایج آموزشی در این است که سایر روش‌ها تنها در یک سطح اتفاق می‌افتند که در یک طرف معلم قرار می‌گیرد و در سوی دیگر دانش‌آموز. معلم معمولا یک فرد بالغ است که از نظر سن و سال از دانش‌آموز بزرگتر است. درحالی‌که روش‌‌های کارآمد یادگیری ما را تشویق می‌کنند فرآیند آموزش را به‌نحوی طراحی کنیم که هم برای معلم و هم برای دانش‌آموز یک تجربه مفید و آموزنده باشد. روش آموزش همسالان یکی از این روش‌های کارآمد است که در دو سطح مختلف اتفاق می‌افتد و در آن دانش‌آموزان قادرند نقش معلم را ایفا کنند. در سطح اول از این روش، یک فرد بالغ با یک نوجوان همکاری می‌کند و در سطح دوم، یک نوجوان با نوجوان دیگر فرآیند یادگیری را طی می‌کند.

از سال ۱۹۹۸برنامه آموزش همسالان در مدارس ابتدایی و راهنمایی این منطقه آغاز به کار کرده است. اما در چند سال گذشته این برنامه به معنی واقعی توسعه پیدا کرده و ما الان صرفا برنامه‌های آگاه‌سازی درباره مواد مخدر را ارائه نمی‌دهیم بلکه برنامه‌های ما آموزش عملی و مشارکت خود نوجوانان و جوانان را در طراحی برنامه‌ها به‌دنبال دارد.

برنامه آموزش همسالان سازمان ما در مدارس ابتدایی شش هفته به طول می‌انجامد و توسط دانش‌آموزان طراحی و برنامه‌ریزی شده است. هر هفته یک جلسه غیررسمی به‌طول یک ساعت برای ارائه محتوای آموزشی و آگاه‌سازی برگزار می‌شود که چون جو خشک و خسته‌کننده‌ای ندارد، یادگیری و مشارکت را برای دانش‌آموزان تسهیل می‌کند. جلسه پر است از فعالیت‌های مفرح و شاد و باعث می‌شود دانش‌آموزان با فرآیند یادگیری درگیر بشوند. هر جلسه روی بخشی از تاثیرات و عواقب مختلف استفاده از مواد مخدر تاکید می‌کند تا دانش‌آموزان درباره باورهای غلط و ناآگاهی‌هایی که ممکن است در ذهن داشته باشند، اطلاعات و دانش دقیق کسب کنند.

برنامه آموزش همسالان در مدارس راهنمایی‌مان نیز شش هفته به طول می‌انجامد، هر هفته یک جلسه یک ساعته. در طول این جلسات دانش‌آموزان فرصت این را دارند که تبعات سو مصرف مواد مخدر و الکل را روی فرد مصرف‌کننده، خانواده، اطرافیان، جامعه محلی که در آن زندگی می‌کند و همچنین در سطح کلان جامعه بررسی کنند. علاوه‌بر این برنامه شش هفته‌ای، یک دوره آموزشی ده هفته‌ای هم ارائه می‌شود تا دانش‌آموزان در طول چهار هفته اول مهارت‌های رهبری و تسهیل‌گری را فرا بگیرند و در شش هفته بعدی آگاهی‌های لازم درباره خودداری از مصرف مواد مخدر به آن‌ها داده شود. در این ده جلسه دانش‌آموزان قدم به قدم با روش آموزش همسالان آشنا می‌شوند و ابعاد مختلف آن را در عمل آزمایش می‌کنند. هدف از این برنامه این است که دانش‌آموزان سال‌های بالاتر بتوانند مهارت‌های لازم برای آموزش دانش‌آموزان سال اول را کسب کنند، یا اگر علاقمند به فعالیت‌های راهنماگری هستند، بتوانند این نقش را در مدرسه ایفا کنند.

برنامه‌های ما به نوجوانان و جوانان کمک می‌کنند، چرا که قطعا به ‌آن‌ها درباره خطرات مصرف مواد مخدر آگاهی داده و هرگونه اطلاعات غلطی را که ممکن است در این‌باره داشته باشند، تصحیح می کند و اطلاعات درست و بر اساس واقعیت‌ها را جایگزین آن می‌کند. اما علاوه‌بر این، در جریان این آموزش‌ها آن‌ها مهارت‌هایی یاد می‌گیرند که بتوانند در جامعه و یا حتی در سازمان ما، نقش یک رهبر را ایفا کنند.

ما بر اساس تجربه می‌دانیم که نوجوانان و جوانان بیشتر از هر کس دیگری، به حرف همسالان خودشان گوش می‌کنند و تمام تلا‌ش‌مان را می‌کنیم تا محتوای آموزشی دوره‌ها را از طریق خود نوجوانان و جوانان آماده و ارائه کنیم تا بیشترین تاثیرگذاری را داشته باشد. برای مثال یکی از پروژه‌های ما آماده‌سازی یک دی‌وی‌دی حاوی اطلاعات و نتایج تحقیقات درباره مصرف مواد مخدر برای پخش در مدارس و سازمان ارائه خدمات به جوانان در این منطقه بود. ما یک مجموعه کارگاه‌ آگاه‌سازی در این‌بازه برگزار کردیم و بعد خود نوجوانان و جوانان محتوای آموزشی این دی‌وی‌دی را نوشته، کارگردانی و ضبط کردند.

تعداد زیادی از اعضای تیم ما از وقتی خودشان یک نوجوان ۱۳ یا ۱۴ ساله بودند همکاری‌شان را با سازمان ما آغاز کردند. شرون، برای مثال یکی از اعضای قدیمی سازمان است که ده سال قبل به‌عنوان داوطلب همکاری‌اش را با ما آغاز کرد. او حالا برنامه «سِنت دومینیک» را رهبری می‌کند که قصد دارد از نوجوانان و جوانانی که در آستانه و ترک تحصیل قرار دارند حمایت کند تا بتوانند در مدرسه بمانند و درس‌شان را تمام کنند.

هدف از تمام کردن مدرسه این است که نوجوانان و جوانان تا آخر دبیرستان به تحصیل ادامه بدهند. شرون در این برنامه گروه‌های حمایت از والدین تشکیل می‌دهد، برنامه‌ها و کارگاه‌های تصحیح رفتار برگزار می‌کند، به‌دنبال توان‌بخشی اجتماعی نوجوانان و جوانان است، و در واقع هر کاری را که باعث شود نوجوانان و جوانان در مدرسه بمانند، انجام می‌دهد. این برنامه هم  تا حد زیادی بر اساس مفهوم آموزش همسالان پایه‌گذاری شده است. ما هم روی آگاهی‌سازی تاکید می‌کنیم و هم مهارت‌های لازم برای رهبری را در اختیار نوجوانان و جوانان قرار می‌دهیم. بخشی از یک رهبر بودن  این است که نوجوانان و جوانان بتوانند در یک گروه  با دیگران همکاری کنند. ما به‌ آن‌ها می‌گوییم که باید یاد بگیرند بعضی اوقات به تنهایی  و مستقل از دیگران کار کنند و گاهی هم باید بتوانند به‌عنوان عضو یک گروه کار کنند. ما به آن‌ها این اطمینان را می‌دهیم که بعد از هر برنامه مهارت‌های تازه‌ای آموخته‌اند و کم‌کم می‌توانند از آن‌ها استفاده کنند.

این مطلب معرفی کوتاهی درباره سازمان بالی فرموت است که در شهر دوبلین، در ایرلند واقع شده است. سازمان بالی فرموت در حوزه‌ها و موضوعات مختلف برنامه‌های آموزشی و آگاه‌سازی برای نوجوانان و جوانان اجرا می‌کند.