چه کسی خوب است تا در هیات مدیره باشد؟

پر کردن کرسی‌های هیات مدیره یک سازمان مردم‌نهاد با کسانی که از خود نظری ندارند و به نظر دیگران تن می‌دهند کاری آسان اما اشتباه است.
سراغ افرادی بروید که دارای مهارت‌های مورد نیاز سازمان شما هستند و پیگیری هدف سازمان‌تان را در اولویت قرار می‌دهند.
جلسه هیات مدیره با حضور اعضایی که مانند هم فکر می‌کنند خیلی زود به پایان می‌رسد، اما یک هیات مدیره موفق فرهنگ داشتن اختلافات سازنده را ترویج می‌دهد.
هنگامی که اعضا یکدیگر را به چالش کشیده و در بحث‌ها شرکت می‌کنند، یکدیگر را به پاسخگویی وا می‌دارند و این موجب حفظ استانداردها در عملکرد هیات مدیره خواهد بود.
داشتن علاقه و اشتیاق، شرط کافی برای عضویت در یک هیات مدیره کارآمد نیست. کسانی را به‌کار بگیرید که مهارت‌هایشان حرف اول را می‌زند.

داشتن علاقه و اشتیاق، شرط کافی برای عضویت در یک هیات مدیره کارآمد نیست. شاید کسی در هیات مدیره شما باشد که به هدف سازمان‌تان بسیار علاقمند است، ولی در امور محاسباتی تبحری ندارد. از نظر منطقی این فرد، خزانه‌دار خوبی برای سازمان شما نخواهد بود، ولی ممکن است تنها به‌خاطر این‌که به سازمان‌تان علاقه دارد، عضو هیات مدیره است. در این مطلب کریس گراندر مدیر ارشد اجرایی در سازمان مردم‌نهاد بنیاد وِلفر درباره ارتباط مستقیم موفقیت یک سازمان مردم‌نهاد و تشکیل یک هیات مدیره کارآمد نکات مفیدی را شرح می‌دهد.

هنگام تاسیس یک سازمان مردم‌نهاد پر کردن کرسی‌های هیات مدیره با کسانی که از خود نظری ندارند و به نظر دیگران تن می‌دهند کار آسانی است. اما کلید موفقیت در آن است که استانداردهای سازمان را بالا ببرید و کسانی را به‌کار بگیرید که مهارت‌هایشان حرف اول را می‌زند.

داشتن اعضای علاقمند به هدف چیز بدی نیست، اما راه‌حل تشکیل یک هیات مدیره کارآمد، علاقه صرف نیست. برای مثال گراندر می‌گوید که یکی از اعضای هیات مدیره او تجربه شخصی یا خانوادگی با سرطان مغز ندارد، اما در مقام مدیر اجرایی فردی بی پروا است و ضمنا در امور مالی هم از تبحر بالایی برخوردار است. این فرد به‌واسطه مهارتی که در محاسبات مالی دارد برای سازمان عضوی بسیار با ارزش است، اما لزوما ارتباط تجربی با آرمان موسسه ندارد.

گراندر در این نمودار هرمی چهار سطح هیات مدیره در سازمان‌های مردم‌نهاد معرفی می‌کند:

سطح اول از پایین: علاقه و اشتیاق

به گفته گراندر «برخورداری از این ویژگی برای اعضا ضروری است اما کفایت نمی‌کند». اشتیاق صرفا بستر لازم را برای یک مدیریت خوب فراهم می‌کند. او در ادامه توضیح می‌دهد که در برخی موارد (مانند تجربه خودش با هیات مدیره موسسه) گاهی می‌توان پله اول هرم را نادیده گرفت.

سطح دوم: استانداردها

پایه‌گذاری و به‌کارگیری بهترین روش‌ها، تشریح وظایف شغلی و تعریف شفاف محدودیت‌ها و ضوابط، اجزای کلیدی برای رهبری سازمان به‌شیوه‌ای باثبات و مستحکم است. رئیس هیات مدیره استانداردها را تعریف می‌کند و به هر کسی می‌گوید که چه مسئولیت‌هایی دارد. تک‌تک اعضای هیات مدیره باید برای حفظ استانداردها در قبال یکدیگر پاسخگو باشند. همچنین بسیار مهم است که رییس هیات مدیره و مدیر اجرایی سازمان هم از همان استانداردها پیروی کنند.

سطح سوم: تنوع مهارت‌ها و دیدگاه‌ها

جلسه هیات مدیره با حضور اعضایی که مانند هم فکر می‌کنند خیلی زود به پایان می‌رسد، اما یک هیات مدیره موفق «فرهنگ داشتن اختلافات سازنده را ترویج می‌دهد». به گفته گراندر موفق‌ترین هیات مدیره «تضاد هدفمند را ارج می‌نهد، آرمان سازمان را محور قرار داده و با انگیزه خدمت به افراد ذینفع فعالیت می‌کند».

سطح چهارم، بالاترین سطح: رهبری ممتاز

بخواهید یا نخواهید تغییر همیشه پیش می‌آید. برای اطمینان از موفقیت در دوره گذر، بهترین کاری که می‌توانید بکنید داشتن آمادگی است. به گفته گراندر، شما می‌توانید خارج از هیات مدیره ولی دم دست‌تان، کسانی را سراغ داشته باشید که ظرفیت عضویت در آن را دارند. یا از اعضای فعلی مسئولیت بیشتری طلب کنید تا سازمان‌تان از مسیر اصلی خود خارج نشود.

اما گاهی شرایط کار و زندگی افراد تغییر می‌کند. توصیه گراندر این است که حداقل سالی یک بار با تک‌تک اعضای هیات مدیره صحبت کنید تا از احوال‌شان باخبر شوید و از آ‌ن‌ها بخواهید یک فرم تمدید مسئولیت عضو هیات مدیره را امضا کنند که در آن انتظارات خود را شرح داده‌اید.

در هیات مدیره یک سازمان انتفاعی اگر یکی از اعضا مانعی برای سودآوری سازمان ایجاد کند، در نهایت او را کنار می‌گذارند. به عقیده گراندر در سازمان‌های مردم‌نهاد نیز هنگامی که کسی مانع پیشبرد اهداف سازمان باشد باید او را کنار گذاشت.

بهترین راه برای بالا بردن استانداردها در سازمان‌های مردم‌نهاد، این است که سازمان انتخاب اعضای هیات مدیره خود را جدی بگیرد. سراغ افرادی بروید که دارای مهارت‌های مورد نیاز سازمان شما هستند و پیگیری هدف سازمان‌تان را در اولویت قرار می‌دهند. هنگامی که اعضا یکدیگر را به چالش کشیده و در بحث‌ها شرکت می‌کنند، یکدیگر را به پاسخگویی وا می‌دارند و این موجب حفظ استانداردها در عملکرد هیات مدیره خواهد بود.

این مطلب نوشته نیک اِسمال فارغ‌التحصیل دانشگاه نبراسکا و کارشناش حوزه بازاریابی برای سازمان‌های مردم‌نهاد است. اصل این نوشتار را در تارنمای نان‌پرافیت هاب می‌توانید مشاهده کنید. متن ترجمه شده به فارسی ویرایش‌ و خلاصه نیز شده تا برای خواننده رسا باشد.